15.02.2016

Korku salan Zika Virüs'ten gerçekten korkmalı mı?

Zika Virüs, Sarı Humma Virüs Ailesinden bir virüstür. Cinsel yoldan veya anneden bebeğe (perinatal) veya doğrudan sivrisinek ısırığı ile bulaştığı kanıtlanmıştır. İlk kez 1947 yılında Uganda’daki Zika Ormanında maymunlarda tespit edilmiş, adını buradan almıştır. İnsanlarda ise ilk kez 1968 yılında Nijerya’da hastalık yaptığı tespit edilmiştir.

2007 yılında Pasifik Okyanusu’ndaki Yap Adası’nda salgın olarak kendini göstermiş, Afrika ve Asya’daki endemik alanların dışında da görülebileceği belgelenmiştir. Daha sonraları dönem dönem Afrika, Amerika, Asya ve Pasifik’te çeşitli salgınlara yol açmıştır.

Belirtiler

Normal şartlarda hastalık sinek ısırığı ile bulaştıktan 3 ila 5 gün sonra belirti vermeye başlar. Fakat Zika Virüs’ün bulaştığına dair belirtiler hastaların sadece dörtte birinde görülür. Diğer hastalarda hastalık belirti göstermeden seyredebilmekte ve çoğu zaman vücudun savunma sistemleri ile iyileşmektedir.

Zika Virüs’ten kaynaklı bir hastalık oluşumunu sabit gösterecek ya da “hastalık” olduğunu düşündürecek spesifik bir “Zika Virüs” bulgusu yoktur. Genel virüs hastalıkları benzeri semptomlar görülür. En sık görülen belirtiler; aniden başlayan ateş, döküntü, eklem ağrıları, gözlerde kızarıklıktır. Eklemlerde, özellikle el ve ayaklardaki küçük eklemlerde şişmeler olabilir. Diğer belirtiler; kas ağrısı, baş ağrısı, gözlerin arkasında ağrı ve kusma olabilir.

Belirtiler birkaç günden bir haftaya dek sürebilir, genellikle hafif geçer, hastaneye yatış çoğunlukla gerekmez. Ölüm çok nadirdir, yine de nadiren çapraz reaksiyon gelişmesi sonucu oluşan, sinir sistemini etkileyen (kas güçsüzlüğü ve felç ile karakterize) Guillain-Barre Sendromu adında bir rahatsızlığın oluşmasını tetikleyebilir.

Tanı ve Tedavi

Zika Virüsün tipik klinik belirtileri yüzünden ayırıcı tanısı geniştir. Dang Humması (Dengue Ateşi), Chikungunya Hastalığı, Malarya, Rickettsia, Kızamık, Kızamıkçık gibi hastalıklarla karışabilir. Hastanın kliniği ve kan testleriyle tanı konur. Spesifik tedavisi yoktur. İstirahat, sıvı alımının arttırılması, ateş düşürücü ve ağrı kesiciler önerilir. Kısacası sadece semptomların tedavisi yapılır ve hastalığın vücut tarafından iyileştirilmesi beklenir.

Hastalığın belirtilerinin Zika Virüse mi yoksa benzeri diğer hastalıklara mı ait olduğu tanısının konulması kişinin tedavisi açısından önemli değildir. Çünkü bu tür hastalıkların özel tedavileri yoktur, hepsinde semptomlara yönelik tedavi uygulanır ve hastalığın kendiliğinden iyileşmesi beklenir.

Ancak şüpheli bölgeye ve bölgeden dışarıya seyahat söz konusu olduğunda tanı konulması gereklidir. Bu noktada amaç hastalığın daha fazla yayılmasını engellemektir. Hasta kişi semptomlar geçtikten sonraki 10. güne kadar bulaştırıcıdır. Bu süreçte virüsü alıp taşıyabilecek sivrisineklerin kendisini ısırmasını engellemeli ve cinsel ilişkide bulunmaktan kaçınmalıdır. Böylece hastalığın yayılmasının engellenmesine çalışılır.

Yolcular için Risk

Zika Virüsü tropikal Afrika, Güneydoğu Asya, Pasifik Adaları, Orta ve Güney Amerika’da görülmektedir. Hamile kadınların bu bölgelere seyahati önerilmemektedir. Seyahat zorunlu ise kendilerini bu hastalığa karşı çok iyi korumalıdırlar.

Korunma

Virüsü önleyici bir aşı ya da ilaç bulunmamaktadır. Sivrisinek ısırıklarından korunmak esastır. Bunun için, klimalı ya da korunmuş mekanlarda kalmaya özen gösterilmeli, cildin açıkta kalan bölümlerine sivrisinek kovucu ajanlar uygulanmalıdır. Uzun kollu gömlek ve pantolon gibi nispeten kapalı giysiler tercih edilmelidir. Permetrin emdirilmiş giysiler korunma için idealdir. Açık mekanlardayken sivrisinekleri çeken içi su dolu kaplar boşaltılmalıdır. Bulunulan ülkenin yerel korunma programları desteklenmeli ve takip edilmelidir.

Seyahat Dönüşü için Öneriler

Siz veya ailenizden birinin Zika Virüsü Hastalığı geçirdiğinizi düşünüyorsanız acilen doktorunuza başvurun. Seyahatiniz ve gittiğiniz ülkeler hakkında hekiminizi mutlaka bilgilendirin. Zika Virüsü Hastalığı teşhisi konmuşsa, virüsün daha da yayılmasını engellemek için, enfeksiyonun ilk haftasında sivrisinek ısırıklarından kendinizi koruyun.

Dikkat etmeniz gereken noktalar:

  • Hastalık, sağlıklı insanlarda bir hafta sürer, semptomatik tedavi,dinlenme ve iyi beslenmeyle kendiliğinden iyileşir. Korkulacak bir şey yok!
  • Hastalığın görüldüğü bölgelere seyahat edecekseniz çok iyi korumalısınız ve yukarıda saydığımız semptomlarla karşılaşırsanız derhal doktora başvurunuz.
  • Hamileyseniz ve hastalığın yaygın olarak görüldüğü bir ülkeye seyahat etmeniz söz konusu ise dikkat! Bu ülkelerde “küçük kafalı bebek” (mikrosefali) doğumlarının Zika Virüs kaynaklı olduğu düşünülmektedir.

Dolayısıyla gebeler çok dikkatli olmalı ve zorunlu olmadıkça tehlikenin var olduğu ülkelere seyahat etmemelidirler. Zika Virüs, bilinen en önemli etkisini anne karnındaki bebeğe göstermektedir. Bunun dışında çok da korkulacak bir virüs rahatsızlığı değildir.

Dr. Çağlar Armağan